.png&w=2048&q=75)
Mantık şudur: etrafta bulunan tanıklar bir başkasının müdahale edeceğini düşünerek duruma kayıtsız kalır. Herkes birbirinin yardıma koşacağını düşündüğünde kimse yardıma koşmayabilir. Seyirci etkisi ile ilgili ilk çalışma 1964 yılında yapılmıştır.
Grup bağlılığı sebebiyle sorumluluğun dağılması seyirci etkisi kavramını açıklamak için doğru bir yaklaşımdır. Seyirci etkisi çalışmasının sebebi Kitty Genovese’nin ölümünün 38 kişinin izlerken gerçeklemesi olmuştur. Bu iddianın üzerine teori üzerinde çalışmalar yürütülmüştür.
İçindekiler
Seyirci Etkisi Nasıl Ortaya Çıkar?
Sorumluluğun Bölünmesi: Yardım ihtiyacı gerektiren bir olayda çok fazla seyirci olduğunda bireyler sorumluluk almaktan kaçınırlar. Diğer kişilerin müdahalede bulunmasını beklerler. Bu durumda kişinin aklından genelde şu geçer: ‘’ Ben yardım etmesem de nasıl olsa biri yardım eder ‘’
Toplumsal Onay Arayışı: Kalabalık bir ortamda kişi başkaları ne der diye düşündüğü için bazen yapmak istediği şeyi yapmak istemez ya da gecikir. Diğerlerinin tepkisine göre bakarak hareket edebilir. Çoğunluğun duruma kayıtsız kalması kişinin de harekete geçmesini engelleyecektir. Bu durum toplumsal kabul ve reddedilme korkusuyla açıklanabilir.
Risk ve Güvenlik Kaygısı: Bazı durumlarda insanlar harekete geçmenin tehlikeli olabileceğini düşünürler. Bu yüzden önce başkalarını gözlemlemeyi ve beklemeyi tercih ederler.
Seyirci Etkisi Altındaki Psikolojik Nedenler
Bilinçdışı Reddetme: Acil bir durumda yardım edip etmeme konusunda hızlı karar verirken genellikle tehlike riski sorgulanır. Belirsizlik anlarında insanlar tepkisiz kalmayı tercih ederler ya da başkalarından hareket beklerler.
Kendini Koruma İsteği: Yardıma koşmadan önce kişi kendi güvenliğini korumak ister. Eğer güvenliği konusunda endişeliyse yardım etmeme kararı baskın olacaktır.
Empati Kurmada Zorluk: Kalabalık ortamlarda bireyler empati kurmakta zorlanırlar. Empati seviyesi azaldığı için de olayın ciddiyetinin anlaşılması güç bir hal alır. Bu da yardım etme isteğini yok edebilir.
Hemen herkesin başına hayatında bir kez bile olsa seyirci kalma durumu gelebilir. Özellikle kalabalık bir grupla beraber olunduğunda ilk olarak harekete geçmek herkes için zordur. Örnek vermek gerekirse toplu taşımaya binen birinin kartını unuttuğunu fark edip yardım istediği esnada herkesin birbirine bakması seyirci etkisidir. Çünkü kimse ilk davranmaz ve birinin bunu yapmasını bekler. Bu etkisinin farkında olmak kişinin grup halindeyken bile duyarlı davranmasını sağlar.
Farkındalık arttığında sorumluluk alma bilinci gelişir. İlla ki biri yardım eder düşüncesi geri planda kalır ve kişi kalabalık bir ortamda dahi olsa yardım etmekten çekinmez.
Çünkü bugün bir başkasının yardım etmesini beklerken olayın öznesi olunmasa bile zaman gelir yardım edilmesi gereken kişi siz olursunuz. Böyle anlarda hep bir başkasından adım beklemek farkındalığın az olduğunu gösterir.
Bütün uyuyanları uyandırmaya bir tek uyanık yeter.
-Malcolm X
.png&w=2048&q=75 "Sun Tzu ve ‘Savaş Sanatı’: Stratejilerin Zaman İçindeki Evrimi")
